Veelvoorkomende type- en spelfouten

Waar gezaagd wordt, vallen spaanders. Waar veel geschreven wordt, sluipen er typefouten in. Meestal gaat het om onoplettendheidsfouten die in de haast worden gemaakt. Soms moeten teksten snel worden geschreven. Soms is er sprake van een jarenlang voortdurend verkeerd gebruik. In ons artikel van vandaag bekijken we de meest voorkomende spelfouten en grammaticale fouten. Je krijgt tips om ze in de toekomst gemakkelijk te vermijden.

1 | Dass/das – 2 mogelijke fouten in één

Die vervelende scherpe S heeft niet alleen scholieren al subtiel tot wanhoop gedreven, ook doorgewinterde tekstschrijvers struikelen er graag over. Allereerst moet worden vermeld dat „daß“ sinds de laatste spellinghervorming van de Duitse taal in 1996 een „dass“ is geworden. Maar wat betekent dit nu voor het gebruik? Wanneer gebruik je een „dass“ en wanneer een „das“?

Het woord „das“ is in wezen een lidwoord:

• Het papier dat bij het drukken wordt gebruikt.
• Het drukwerk dat we voor onze klant hebben besteld.

Tip van druck.at: Telkens wanneer je ‘dat’, ‘welk’ of ‘dit’ kunt gebruiken, schrijf je ‘das’. Of om het met het bekende ezelsbruggetje te omschrijven:

De 's' in 'das', die blijft staan, past bij 'dieses', 'jenes' en 'welches'.

Het woord „dass“ is een zogenaamd verbindingswoord. Het leidt bijzinnen in of verbindt ze met elkaar.

• De klant wenst dat wij dit papier gebruiken.

Wie zich overigens verder wil verdiepen in de wondere wereld van de s-regels, kan hier terecht bij de Duden aanbevolen.

2 | Koppelteken versus lang streepje

Laten we eens stilstaan bij de streepjes die we in de Duitse taal tegenkomen. Een veelgemaakte fout is het verkeerd gebruiken van het koppelteken of het langstreepje.

Het koppelteken wordt onder andere in de volgende voorbeelden gebruikt:

De Tiret wordt onder andere gebruikt bij de volgende toepassingen:

Het streepje kun je invoeren met de volgende toetsencombinaties op het toetsenbord

Mac: [Option] + [-]
Windows: [Ctrl] + [-] 

3 | Het juiste gebruik van spaties

Tijdens het proeflezen zijn er steeds weer momenten waarop je, zoals gebruikelijk, op verkeerd gebruik van spaties stuit.

Afkortingen

Laten we eens kijken naar een goed voorbeeld zoals „bijv.“: Deze afkorting wordt vaak ook als „z.B.“ geschreven. Deze variant is echter onjuist. Waarom is dat zo? Dat komt doordat men beide woorden, wanneer ze voluit worden geschreven, niet aan elkaar zou schrijven: „zumBeispiel“.

Opmerking: Elke afkorting moet als een afzonderlijk woord worden beschouwd, en daarom is de spatie ook nodig.

Symbolen

Vaak wordt de spatie voor symbolen weggelaten.

De typografiespecialisten onder de lezers zullen nu waarschijnlijk luidkeels protesteren. Waarom? Als je het heel nauwkeurig bekijkt, zou je hier moeten werken met de zogenaamde relatieve maateenheid „Geviert“. Publicatiesoftware zoals Adobe InDesign biedt alle mogelijkheden om je hierin te verdiepen en de maateenheid toe te passen. In feite gaat het erom een perfecte afstand tussen tekens en symbolen te creëren. Bij procenttekens of afkortingen wordt 1/8 Geviert gebruikt.

Tip van druck.at: Het is raadzaam om voor elk drukwerk uiteindelijk een professionele proeflezer of proeflezeres in te schakelen. De ervaring leert dat men bij de eigen tekst, hoe goed de kennis van spelling en grammatica ook is, vaak blind wordt voor fouten. Een redacteur of redactrice spoort, net als een detective, betrouwbaar elke nog zo kleine fout op. Dat is de laatste afwerking en zorgt voor een perfect drukwerk.

4 | Veelvoorkomende typefouten